อ่านก่อนใช้งาน — เรื่องสารเคมีต้องระวัง
เครื่องมือนี้ช่วยคำนวณและเตือนเป็นแนวทางเท่านั้น สารกำจัดศัตรูพืชเป็นวัตถุอันตราย โปรดยึด:
- 📋 "ฉลากคือกฎหมาย" — อัตราใช้/พืช/ระยะปลอดภัยบนฉลากผลิตภัณฑ์จริง ถือเป็นหลักเสมอ
- 🧪 ผสมร่วมต้องทดสอบในขวด (jar test) ก่อนทุกครั้ง — เครื่องมือนี้ไม่ยืนยันว่าผสมได้ปลอดภัย
- 🥽 สวมอุปกรณ์ป้องกัน (หน้ากาก ถุงมือ แว่น) ทุกครั้งที่ผสม/พ่น
- ⏳ เว้นระยะเก็บเกี่ยว (PHI) ตามฉลาก เพื่อไม่ให้มีสารตกค้างเกิน
- 👩🌾 สงสัยให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่เกษตร/ร้านที่มีใบอนุญาต
คำนวณอัตราผสมยา & ผสมสารร่วม
ผสมให้ถูกอัตรา ถูกลำดับ ปลอดภัย — ไม่ผสมมั่ว ไม่ใบไหม้ ไม่ดื้อยา ไม่ตกค้างเกิน
อัตราตามฉลาก + ถังพ่น
ถ้าจะคิดทั้งแปลง (ไม่บังคับ)
📋 ต้องตวงสารเท่าไหร่
ต่อถังพ่น 1 ถัง (20 ลิตร)
– ซีซี
น้ำรวมทั้งแปลง
– ล.
จำนวนถังพ่น
– ถัง
สารที่ต้องใช้รวมทั้งแปลง
– ซีซี
* ช้อนโต๊ะ ≈ 15 ซีซี (โดยประมาณ) — ใช้ถ้วยตวงจริงจะแม่นกว่า · ยึดอัตราบนฉลากเป็นหลัก
🔀 ลำดับการผสมสารลงถัง (จำง่าย: ผง → แขวนลอย → น้ำมัน/EC → จับใบ)
ผสมผิดลำดับ = จับตัวเป็นก้อน อุดหัวฉีด สารไม่กระจาย — เติมน้ำ ¾ ถังก่อน กวนตลอด ใส่ทีละตัวให้ละลายก่อนใส่ตัวถัดไป
🔍 เช็กคู่ผสม (เตือนคู่อันตราย)
เลือก 2 ชนิด — เครื่องมือเตือนคู่ที่ "ห้าม" ที่รู้กันดี · คู่อื่น = ต้องทดสอบในขวด (jar test) ก่อนเสมอ ไม่มีคำว่า "ผสมได้แน่นอน"
🚫 คู่ที่ "ห้ามผสม" ที่รู้กันดี
- กำมะถัน/ปูนกำมะถัน + น้ำมัน (ไวท์ออยล์) = ใบไหม้ ต้องเว้นระยะ 2-4 สัปดาห์
- สารด่าง (บอร์โดมิกซ์/ปูนขาว) + สารส่วนใหญ่ = เสื่อมฤทธิ์ (สารหลายชนิดสลายในด่าง)
- ชีวภัณฑ์ (บีที/ไตรโคเดอร์มา/เชื้อรา) + สารฆ่าเชื้อรา/ทองแดง/ด่าง = เชื้อดีตาย ใช้ไม่ได้ผล
- ทองแดง/คอปเปอร์ + สารที่เป็นกรดจัด = เกิดปฏิกิริยา อาจเป็นพิษต่อพืช
- ผสมหลายตัวพร้อมกัน = ยิ่งเสี่ยง — ผสมน้อยชนิด ทดสอบก่อนเสมอ
⏳ ระยะปลอดภัยก่อนเก็บเกี่ยว (PHI)
PHI = จำนวนวันที่ต้องเว้นหลังพ่นครั้งสุดท้าย ก่อนเก็บผลผลิต เพื่อไม่ให้มีสารตกค้างเกินค่าปลอดภัย (MRL)
- ดู PHI ที่ฉลากผลิตภัณฑ์ — แต่ละสาร/พืชไม่เท่ากัน (มัก 3-14 วัน)
- ผัก/ผลไม้ที่เก็บบ่อย ยิ่งต้องระวัง PHI เป็นพิเศษ
- ส่งออก/ขายห้าง มักมีข้อกำหนดเข้มกว่า — เช็กผู้รับซื้อ
🔄 สลับกลุ่มสารกันดื้อยา (IRAC/FRAC)
ใช้สารกลุ่มกลไกเดียวกันซ้ำๆ → ศัตรูพืชดื้อยา พ่นเท่าไหร่ก็ไม่ตาย
- ดูเลขกลุ่มกลไก (Group / MoA) บนฉลาก
- สลับกลุ่มทุก 2-3 ครั้งพ่น อย่าใช้กลุ่มเดิมติดกัน
- ผสมสารต่างกลุ่มที่ออกฤทธิ์คนละแบบ ช่วยชะลอการดื้อ (ถ้าผสมได้)
🥽 อุปกรณ์ป้องกัน (PPE)
- หน้ากากกรองสารเคมี · แว่นตา · ถุงมือยาง · เสื้อแขนยาว/รองเท้าบูท
- ห้ามกิน/ดื่ม/สูบบุหรี่ ระหว่างพ่น · อาบน้ำเปลี่ยนเสื้อผ้าหลังพ่นทันที
- ผสมในที่โล่ง อากาศถ่ายเท ไม่ผสมในที่อับ
🌦️ สภาพอากาศ & การพ่น
- ไม่พ่นตอนลมแรง — สารปลิว โดนคน/แปลงข้างเคียง
- ไม่พ่นก่อนฝน — ชะล้าง เสียเปล่า · พ่นเช้า/เย็นแดดอ่อน
- ล้างถัง/หัวฉีดหลังใช้ทุกครั้ง · ทิ้งภาชนะเปล่าให้ถูกวิธี ไม่ทิ้งลงแหล่งน้ำ
อ้างอิงแนวทาง: กรมวิชาการเกษตร (DOA) · กรมส่งเสริมการเกษตร (DOAE) · IRAC/FRAC · ฉลากผลิตภัณฑ์