คู่มือโรคและแมลงศัตรูพืช
เห็นใบเหลือง ใบไหม้ ยอดหงิก หรือมีแมลงในแปลง? ค้นจากพืชที่ปลูกหรือพิมพ์อาการที่เห็น เพื่อดูว่าน่าจะเป็นอะไร ระบาดเพราะอะไร และควรทำอย่างไรต่อ
พบ 20 รายการ
เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
ข้าว
พบตัวเพลี้ยสีน้ำตาลเกาะที่โคนต้นข้าวเหนือระดับน้ำ ดูดกินน้ำเลี้ยงจนต้นข้าวเหลืองแห้งเป็นหย่อมกลม ๆ กลางแปลง เรียกอาการนี้ว่า "ไหม้เป็นวง" (hopperburn) หากรุนแรงข้าวจะแห้งตายทั้งกอ
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคไหม้ข้าว
ข้าว
ระยะกล้าถึงแตกกอ ใบมีแผลรูปตากระสวย ตรงกลางสีเทา ขอบสีน้ำตาลแดง ถ้าระบาดหนักใบแห้งเหมือนถูกไฟไหม้ ระยะออกรวงพบแผลสีน้ำตาลดำที่คอรวง ทำให้รวงหักและเมล็ดลีบ (โรคไหม้คอรวง)
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคขอบใบแห้ง
ข้าว
ขอบใบหรือปลายใบเริ่มมีรอยช้ำฉ่ำน้ำ แล้วลุกลามเป็นทางสีเหลืองซีดจนถึงขาวตามความยาวใบ เมื่อผ่าดูจะพบเมือกแบคทีเรียสีเหลือง ระบาดหนักในนาที่น้ำท่วมขังหลังฝนตกหนักหรือลมแรง
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →หนอนกอข้าว
ข้าว
ระยะแตกกอพบยอดข้าวเหี่ยวแห้งดึงหลุดง่าย เรียกว่า "ยอดเหี่ยว" ระยะออกรวงพบรวงขาวโพลนไม่มีเมล็ด เรียกว่า "รวงขาว" เมื่อผ่าลำต้นจะพบตัวหนอนและรูเจาะภายใน
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →เพลี้ยแป้งมันสำปะหลัง
มันสำปะหลัง
พบผงสีขาวคล้ายแป้งตามยอด ใบ และข้อของต้นมันสำปะหลัง ยอดหงิกงอ ใบเล็กผิดปกติ ต้นแคระแกร็น ถ้าระบาดรุนแรงยอดจะแห้งตายและผลผลิตหัวลดลงมาก
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคใบด่างมันสำปะหลัง
มันสำปะหลัง
ใบด่างเหลืองสลับเขียว ใบเสียรูป หงิกงอ บิดเบี้ยว ขนาดใบเล็กลงชัดเจน ต้นแคระแกร็น หัวมีขนาดเล็กหรือไม่ลงหัวเลย ถือเป็นโรคที่สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจสูงมาก
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคใบขาวอ้อย
อ้อยโรงงาน
ใบอ้อยมีสีขาวหรือขาวครีมทั้งใบหรือเป็นทางยาว แตกกอเป็นพุ่มฝอยผิดปกติ ต้นแคระแกร็น ลำเล็ก ไม่ให้ผลผลิต ต้นที่เป็นโรคมักตายก่อนเก็บเกี่ยว
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →หนอนกออ้อย
อ้อยโรงงาน
อ้อยระยะแตกกอมียอดแห้งตาย ดึงหลุดง่าย เรียก "ยอดเหี่ยว" เมื่อผ่าลำต้นพบรูเจาะและตัวหนอนอยู่ภายใน ลำอ้อยหักล้มง่าย น้ำหนักและความหวานลดลง
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด
ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ · ข้าวโพดหวาน
ใบข้าวโพดถูกกัดแหว่งเป็นรูพรุน พบมูลหนอนคล้ายขี้เลื่อยกองอยู่ในยอด เมื่อคลี่ยอดจะพบตัวหนอนมีลายรูปตัว Y หัวกลับที่หัว และมีจุดสีดำ 4 จุดเรียงเป็นสี่เหลี่ยมที่ปล้องท้ายลำตัว
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคราน้ำค้างข้าวโพด
ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ · ข้าวโพดหวาน
ใบมีทางสีเหลืองซีดขนานไปตามความยาวใบ ด้านใต้ใบพบผงสีขาวคล้ายน้ำค้างแข็งในตอนเช้า ต้นแคระแกร็น ไม่ติดฝักหรือฝักลีบ พบมากในข้าวโพดอายุน้อย
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรครากเน่าโคนเน่าทุเรียน
ทุเรียน
ใบเหลืองซีดและร่วงผิดปกติทั้งที่ดินยังชื้น กิ่งแห้งจากปลายเข้าหาลำต้น ที่โคนต้นมีรอยแผลฉ่ำน้ำสีน้ำตาลเข้ม บางครั้งมียางไหลออกมา เมื่อถากเปลือกดูจะพบเนื้อไม้เป็นสีน้ำตาล รากฝอยเน่าดำ
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคแอนแทรคโนส (โรคกุ้งแห้ง)
พริก · มะม่วง · พืชผัก
บนผลมีแผลช้ำยุบตัวลงเป็นวงกลมหรือรี ตรงกลางแผลมีจุดสีดำหรือสีส้มเรียงเป็นวงซ้อน ผลเน่าและร่วง ในพริกทำให้ผลแห้งลีบคล้ายกุ้งแห้งจึงเป็นที่มาของชื่อ
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →หนอนหัวดำมะพร้าว
มะพร้าว · ปาล์มน้ำมัน
ใต้ทางใบมีอุโมงค์ที่หนอนสร้างจากเส้นใยผสมมูลและเศษใบ ใบแห้งเป็นสีน้ำตาลไล่จากทางใบล่างขึ้นบน มองไกล ๆ เหมือนต้นมะพร้าวถูกไฟไหม้ ต้นทรุดโทรมและผลผลิตลดลงมาก
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →ด้วงแรดมะพร้าว
มะพร้าว · ปาล์มน้ำมัน
ยอดอ่อนถูกเจาะเป็นรู เมื่อใบคลี่ออกจะเห็นรอยขาดเป็นรูปสามเหลี่ยมคล้ายถูกกรรไกรตัด ถ้าเจาะโดนยอดอ่อนมากอาจทำให้ต้นชะงักการเจริญเติบโตหรือตายได้ และแผลที่เจาะยังเปิดทางให้ด้วงงวงและเชื้อโรคเข้าทำลายซ้ำ
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →หนอนใยผัก
พืชผัก · คะน้า · กะหล่ำปลี · ผักกาด
ใบผักถูกกัดเป็นรูพรุนเหลือแต่เยื่อใบบาง ๆ คล้ายร่างแห พบตัวหนอนสีเขียวอ่อนขนาดเล็กอยู่ใต้ใบ เมื่อถูกรบกวนจะดิ้นและทิ้งตัวลงโดยมีใยยึดไว้ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของหนอนชนิดนี้
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →เพลี้ยไฟ
พริก · พืชผัก · ไม้ผล · ข้าว
ใบอ่อนและยอดหงิกงอ ขอบใบม้วนขึ้น ผิวใบและผิวผลมีรอยด้านสีเทาเงินคล้ายรอยขูด ดอกร่วง ผลบิดเบี้ยวไม่ได้ขนาด ตัวเพลี้ยไฟมีขนาดเล็กมากต้องเคาะยอดลงบนกระดาษขาวจึงจะเห็น
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคราน้ำค้างในพืชตระกูลแตง
พืชผัก · แตงกวา · ฟักทอง · แตงโม · เมล่อน
ด้านบนใบเป็นแผลเหลืองเป็นเหลี่ยมตามเส้นใบ ด้านใต้ใบตรงตำแหน่งเดียวกันพบผงสีเทาดำหรือม่วงเมื่อความชื้นสูง ใบแห้งกรอบไล่จากใบล่างขึ้นบน ต้นทรุดโทรมและผลไม่สมบูรณ์
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →โรคใบร่วงยางพารา
ยางพารา
ใบยางมีจุดแผลกลมสีน้ำตาลขอบเหลือง แผลขยายจนใบเหลืองและร่วงก่อนกำหนดจำนวนมาก ต้นยางโทรม ผลัดใบไม่เป็นฤดูกาล ทำให้ปริมาณน้ำยางลดลงอย่างชัดเจน
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →อาการขาดไนโตรเจน
ข้าว · ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ · พืชผัก · ไม้ผล
ใบแก่ที่อยู่ด้านล่างของต้นเหลืองซีดทั้งใบก่อน แล้วค่อยลามขึ้นสู่ใบอ่อน ต้นแคระแกร็น โตช้า ลำต้นผอมเล็ก ผลผลิตต่ำ
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →อาการขาดโพแทสเซียม
ข้าว · มันสำปะหลัง · ปาล์มน้ำมัน · ไม้ผล
ขอบใบและปลายใบแก่ไหม้แห้งเป็นสีน้ำตาล ลุกลามเข้าหากลางใบ ขณะที่กลางใบยังเขียวอยู่ ลำต้นอ่อนแอหักล้มง่าย ผลมีขนาดเล็กและคุณภาพต่ำ
ดูวิธีสังเกตและจัดการ →ℹ️ ข้อมูลในคู่มือนี้เรียบเรียงจากเอกสารเผยแพร่ของหน่วยงานราชการเพื่อช่วยสังเกตอาการเบื้องต้น ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางวิชาการ และไม่ระบุชนิดหรืออัตราการใช้สารเคมี หากพบการระบาด กรุณาปรึกษาศูนย์จัดการศัตรูพืชชุมชน (ศจช.) หรือสำนักงานเกษตรอำเภอในพื้นที่ ซึ่งให้บริการวินิจฉัยฟรีและมีคำแนะนำที่เป็นปัจจุบันที่สุด